Szczypiorek
dodaje smaku jajku, koperek ziemniakom a natka zupie. Ale ich główna
zaleta polega na tym, że są niezwykle bogate w niezbędne ci składniki.
Żelazo
Przyswajalne
jest w 10–25 proc., zależnie od sposobu przygotowania zieleniny. Jeżeli
liście połączy się np. w sałatce z octem spirytusowym, żelazo staje się
w ogóle nieprzyswajalne (natomiast ocet winny tego nie powoduje).
Dodatek witaminy C do warzyw i produktów zawierających żelazo (także
pochodzenia zwierzęcego, np. wątróbka) powoduje, że przyswajalność tego
pierwiastka wzrasta nawet 2–3-krotnie. Również zawartość innych
minerałów w organizmie ma istotne znaczenie dla wchłaniania minerałów z
pożywienia. Np. prawidłowy poziom miedzi zwiększa przyswajalność
żelaza.
Kwas foliowy
Jego
nazwa pochodzi z łaciny – folium oznacza liść. Kwas foliowy (witamina z
grupy B) został w 1941 roku uzyskany ze szpinaku. Aby go wyizolować,
zużyto 4 tony liści. Kwas foliowy przeciwdziała anemii. Jego niedobór
powoduje podatność na stres, depresje, zły nastrój, może prowadzić do
zaburzeń umysłowych i zwiększenia podatności na infekcje. Niszczy go
alkohol. Kwas foliowy bardzo łatwo ulega zniszczeniu podczas obróbki
kulinarnej: rozkłada się pod wpływem światła, w podwyższonej, a także
obniżonej (np. w lodówce) temperaturze. Moczenie i gotowanie również
przyczynia się do strat tej witaminy. Dlatego właśnie najlepiej
spożywać zielone warzywa na surowo. Łatwiejsze przyswajanie kwasu
foliowego następuje w obecności witaminy C.
Witamina A
Witamina
A (związki karotenoidowe pochodzące z roślin, zwane prowitaminą A, z
których w organizmie powstaje witamina A) jest rozpuszczalna w
tłuszczach (podobnie jak witaminy D, E i K), dlatego wykorzystanie jej
jest lepsze w obecności tłuszczów. Do surówek warto więc dodać majonez,
oliwę lub olej. Pod wpływem dłuższego działania światła, tlenu i zbyt
wysokiej temperatury witamina A ulega rozkładowi. Dlatego np. soki,
także z liści, powinny być spożywane natychmiast po wyciśnięciu.
Witamina K
Występuje
niemal wyłącznie w liściach warzyw. Działa przeciwkrwotocznie, na ogół
mamy jej wystarczające ilości, ponieważ wytwarzana jest przez florę
bakteryjną przewodu pokarmowego. Jednak po kuracjach antybiotykami, aby
dostarczyć witaminę K, konieczne jest zjadanie większej ilości
zielenin.
Witamina E
Zwykłe
gotowanie nie niszczy jej. Witamina ta nie rozpuszcza się bowiem w
wodzie, lecz w tłuszczach. Nazywana jest witaminą młodości. Ma między
innymi działanie przeciwmiażdżycowe – zapobiega utlenianiu
nienasyconych kwasów tłuszczowych. Jej przyswajanie może blokować brak
selenu w diecie.
Witamina C
Kwas
askorbinowy (czyli wit. C) jest bardzo nietrwały. Niszczy go wysoka
temperatura, gotowanie (jest rozpuszczalny w wodzie), rozkłada się też
pod wpływem żelaza, np. podczas krojenia, a także przechowywania.
Źródło: miesięcznik "Zdrowie"